Kaya Kartalı (Aquila Chrysaetos)

Kaya Kartalı (Aquila Chrysaetos)

Hikayemiz ve Logomuz: Kaya Kartalı

Kahverengi renkli, son derece iri bir kartaldır. Uçuşta uzun ve gövdeye doğru daralan kanatlarıyla tanınır. Kuyruğu da diğer tüm kartal türlerinden daha uzundur. Süzülürken ileri doğru kıvrılan altı adet el teleği tipiktir. Erişkin dişi ve erkek bireyler arasında görünüş farkı yoktur. Sadece dişi bireyler diğer pek çok gündüz yırtıcısında olduğu gibi erkeklerden biraz daha iridir. Erişkin kaya kartallarının tepe ve ense tüyleri kızıla çalan açık kahverengindedir. Şah kartalda (Aquila heliaca) bu renk çok daha açık renklidir ve sarıya çalar. Ayrıca kaya kartalını şah kartaldan uçuş sırasında en iyi ayırma yolu kanat şekillerine ve kuyruk oranlarına bakmaktır.

Kaya kartalının kanatları kavisli ve gövdeye doğru daralıyor iken şah kartalın kanatları daha dikdörtgen formlu ve paraleldir. Kaya kartalının kuyruğu gövdesiyle oranlandığında şah kartalınkinden daha uzundur. Kaya kartalı uçuştayken alttan el ve kol teleklerinin iç kısımları kol altı örtülerinden daha açık renkli görünür. Uçuşta üstten ise erişkinlerin büyük kol örtüleri kontrast oluşturacak kadar açık renklidir. Bir yaşına kadarki genç kaya kartallarının kuyruk ve kanatlarında geniş beyaz bantlar vardır. Kuyruğun sonunda koyu renkli geniş bir bant bulunur. Her yıl beyazlıklar azalır ve kaya kartalı eşeysel olgunluğa ulaştığı beş yaşında bu beyaz renklerini tamamen kaybeder. Ayrıca genç kaya kartalları erişkinlere göre daha koyu renkli, hatta siyaha yakındır. Kaya kartalı son derece iri ve güçlü pençelere sahiptir. Bacakları diğer aquila türleri gibi bileğine kadar tüylerle kaplıdır. Kaya kartalının gagası da son derece iri ve güçlüdür.

Yüksek dağları sever. Her türlü yüksek, kayalık, ormanlık dağda görülebilir. Dağların özellikle sarp kayalıklar barındıran kesimlerini yuva yeri olarak tercih eder. Ulaşılması güç kayalıklardaki oyuk ve çıkıntılara yuvalanır. Yeterince kayalık olmayan bölgelerde nadiren de olsa yüksek çam ağaçlarına yuva kurduğu gözlemlenmiştir.

Türkiye’de oldukça geniş bir yayılış gösterir. Trakya, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’daki geniş bozkır ve ovalar dışında tüm bölgelerimizdeki dağlık alanlarda kaya kartalını görmek mümkündür.Kaya kartalının tüm dünyadaki yayılışı da oldukça geniştir. Avrupa’nın büyük kısmı, Kuzey Afrika, Asya ve Kuzey Amerika’da yayılış gösterir. Anadolu’da halk tarafından kısaca “kartal” olarak adlandırılır. Kimi kaynak ve literatürde “Altın kartal” adıyla da geçer.

Kaya Kartalının tüm Dünyada , coğrafi ve iklimsel özelliklere bağlı olarak çeşitli alt türleri bulunur :
A. chrysaetos homeyeri ; Ülkemizde bulunan alt türüdür.

Kaya kartalı en iri, en güçlü ve heybetli yırtıcı kuşlarımızın başında gelir. Uçuşta oldukça görkemli ve o derece zarif bir kuştur. Dağlık alanlarda daireler çizerek yükselirken ve süzülme esnasında kanatlarını ve el teleklerini yukarı doğru gererek uçuşu tipiktir. Özellikle kış aylarındaki kur uçuşunda erkek kaya kartalı dişisine son derece akrobatik uçuşlar sergiler. Kaya kartalı, avına çok yukarılardan yaptığı pike dalışıyla saldırır. Kanatlarını gövdesine yapıştırarak süratle aşağı doğru dalışa geçer. Avının son ana kadar kendisini fark etmemesi için saldırının son safhasında yere yakın uçar ve genellikle bir tümsek ya da tepeciği siper edinir. Kaya kartalı kimi zaman da tünediği bir kaya ya da ağaçtan avını gözler ve saldırıya geçer. Yaşam alanlarına bir başka kaya kartalının girmesine kesinlikle izin vermez. Yabancı bir yırtıcı kuş gördüklerinde erkek ve dişi büyük bir şiddetle onu kovmak için birlikte saldırır. Yavruların uçma zamanı yaklaştıkça ebeveyn yuvaya daha az av getirir. Bu davranış yavruyu uçmaya teşvik etmek içindir. Kaya kartalları diğer gündüz yırtıcıları gibi dışkılarından püskürterek kurtulur.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.